Het kiezen van een mes
Als je besluit een mes te gaan kopen en je weet inmiddels wat voor soort mes het gaat worden zul je op andere zaken moeten letten. Niet alleen de metaalsoort of hardheid van het mes, maar bijvoorbeeld ook (bij vouwmessen) wat voor vergrendeling er zit op het scharnier. Ook let je bijvoorbeeld op de greep en de schede (in geval van vaste messen).
- Lockback of frontlock
- Het Nederlandse woord hiervoor is een vouwmes met pompvergrendeling. Als je het lemmet opent, valt er automatisch een blokkeerstang in een nok aan de bovenkant van het uiteinde van het lemmet. Om het mes te sluiten, duw je op de veer aan de bovenkant (aan de achterkant van het heft bij een lockback, aan de voorkant bij een frontlock). Deze vergrendeling is erg betrouwbaar en sterk en wordt daarom veel gebruikt. Bekende voorbeelden zijn de Buck jachtmessen model 110, Hill Knives Outdoor Folding Knife 1, Spyderco Endura en Delica, verschillende vouwmessen van Fox, Puma, Böker, Ka-bar, ….
- Linerlock
- Hierbij wordt het lemmet vergrendeld door een veer die uit de zijkant van het heft springt en het lemmet aan de onderkant bij het scharnierpunt vergrendeld. Tegenwoordig hebben de meeste eenhandsmessen een linerlock en in de buitensportzaken vind je dan ook een grote keus. De bekendste, in Nederland verkrijgbare, merken zijn Benchmade, CRKT, Spyderco, Cold Steel, SOG. De "liner"in het woord "linerlock" is de metalen binnenkant van een heft, waarop meestal de greepschalen zijn bevestigd. Om het mes dicht te doen, moet je met een vinger de veer opzij duwen. Meestal is hier een uitsparing voorzien aan de onderkant van de greep. Let bij het kopen wel erop dat je deze vergrendeling niet per ongeluk kan openen, wanneer je het mes geopend vasthoudt en veel druk uitoefent. Omdat dit bij bepaalde modellen kon gebeuren, hebben verschillende fabrikanten een tweede vergrendeling ontworpen voor de linerlock. Dit is een pal die je na het openen onder de linerlock duwt, of die automatisch de linerlock vergrendelt. De nieuwste modellen van Benchmade, SOG, Spyderco, CRKT, Cold Steel gebruiken deze extra beveiligingsmethodes.
- Framelock
- Goed te vergelijken met de linerlock, behalve dat de vergrendeling hier niet een aparte veer is, maar een zijde van de greep. Deze messen hebben dan ook allemaal een greep uit titanium of staal, waarvan een deel van de greep na het openen van het lemmet achter het lemmet vastklikt. Het grootste voordeel is de sterke constructie en het feit dat hoe harder je knijpt, hoe beter het lemmet vergrendelt blijft. Onder andere het kleine KISS mes van CRKT gebruikt de framelock, net zoals de Sebenza's van Chris Reeve.
- Draairing
- Vooralsnog alleen te vinden op de goedkope, maar erg goede vouwmessen van Opinel. Na het openen van het mes, draai je de ring die onder het lemmet zit naar rechts, over de opening aan de onderkant van het handvat. Het lemmet is nu geblokkeerd.
Greep
De greep of het handvat van een mes moet ervoor zorgen dat je het mes comfortabel en veilig kan gebruiken. De greep moet groot genoeg zijn, geen scherpe randjes hebben, slipvast zijn en stevig zijn bevestigd. Bij grote vaste messen is een klein gevest aan de onderkant van het handvat handig om te voorkomen dat je hand van het handvat op de snede afglijdt.
Het greepmateriaal van een mes moet daarom aan bepaalde eisen voldoen: toestaan dat je het mes langdurig kunt gebruiken zonder blaarvorming, dat het mes zeker in je hand ligt (ook als je handen nat zijn of bijvoorbeeld besmeurd met bloed van het villen) en dat het erg stevig is en niet onderhevig aan klimaatsinvloeden. Zo zetten hout en hoorn bijvoorbeeld uit als ze nat zijn , waardoor de greep kapot kan gaan. Moderne kunststoffen zijn dan ook beste keus. Vaak zijn ze ofwel een beetje plakkerig, of hebben ze een reliëf.
De greep of het handvat van een mes moet ervoor zorgen dat je het mes comfortabel en veilig kan gebruiken. De greep moet groot genoeg zijn, geen scherpe randjes hebben, slipvast zijn en stevig zijn bevestigd. Bij grote vaste messen is een klein gevest aan de onderkant van het handvat handig om te voorkomen dat je hand van het handvat op de snede afglijdt.
Het greepmateriaal van een mes moet daarom aan bepaalde eisen voldoen: toestaan dat je het mes langdurig kunt gebruiken zonder blaarvorming, dat het mes zeker in je hand ligt (ook als je handen nat zijn of bijvoorbeeld besmeurd met bloed van het villen) en dat het erg stevig is en niet onderhevig aan klimaatsinvloeden. Zo zetten hout en hoorn bijvoorbeeld uit als ze nat zijn , waardoor de greep kapot kan gaan. Moderne kunststoffen zijn dan ook beste keus. Vaak zijn ze ofwel een beetje plakkerig, of hebben ze een reliëf.
Schede
De schede waarin je een vastmes draagt is erg belangrijk, het beschermt het mes tegen externe invloeden en nog belangrijker het beschermt je eigen lichaam tegen de snede van het mes bij een val. Voor actief en buitensportgebruik zijn kunststofschedes het beste. In tegenstelling tot leren schedes kan het mes ze niet doorboren bij een val. Ook hebben ze bijna geen onderhoud nodig. Let er wel op dat het mes stevig in de schede past, dat de schede voldoende bevestigingspunten heeft voor een beenlus of voor straps, en dat de schede een positieve sluiting heeft voor het handvat van het mes (meestal een bandje met drukknoop, een rubberen bandje of velcro).
De schede waarin je een vastmes draagt is erg belangrijk, het beschermt het mes tegen externe invloeden en nog belangrijker het beschermt je eigen lichaam tegen de snede van het mes bij een val. Voor actief en buitensportgebruik zijn kunststofschedes het beste. In tegenstelling tot leren schedes kan het mes ze niet doorboren bij een val. Ook hebben ze bijna geen onderhoud nodig. Let er wel op dat het mes stevig in de schede past, dat de schede voldoende bevestigingspunten heeft voor een beenlus of voor straps, en dat de schede een positieve sluiting heeft voor het handvat van het mes (meestal een bandje met drukknoop, een rubberen bandje of velcro).
De
alom bekende maar o zo handige zakmesjes, het ideale mesje om altijd
in je broek- of rugzak bij te hebben. Voor hikers vooral erg nuttig
omdat je in een klein, en licht pakketje veel gereedschappen vindt.
Mijn ervaring is dat de modellen met een houtzaagje en de
basisgereedschappen (groot lemmet, klein lemmet, blikopener met
schroevendraaier, flessenopener, kurkentrekker, priem) de beste keus
zijn voor hikers. De grootste en dikste modellen zijn gewoon niet zo
handig in het gebruik. De prijzen lopen van ongeveer 10 Euro (voor de
echte basisversies) tot 100 Euro en meer voor de (te) dikke
modellen.. Iets waarmee je wel rekening moet houden is dat de
kleinere messen meestal alleen veerdruk gebruiken als vergrendeling
van het lemmet. Gebruik deze messen dus echt alleen om te snijden en
niet om te wrikken, de kans is anders groot dat je je vingers bezeerd
als het lemmet plotseling dichtklapt. De grotere modellen hebben
tegenwoordig een stevige vergrendeling op het grote lemmet (vaak een
schuifpal). De bekendste merken zijn Victorinox en Wenger, de
goedkopere replica's zijn niet echt aan te raden omdat ze van
minderwaardig staal zijn gemaakt en snel stukgaan.
Dit
zijn messen waarbij het lemmet in gesloten positie in het heft valt,
waardoor ze makkelijker te dragen zijn. In tegenstelling tot de
Zwitserse zakmessen zijn deze messen ook geschikt voor wat zwaarder
werk. De meeste outdoormodellen hebben maar een lemmet, in enkele
gevallen twee of drie. Voor kwalitatief goede vouwmessen moet je
rekenen op een prijsvork van 5 Euro (voor het kleinste Opinelmodel)
tot wel 350 Euro (voor een handgemaakte Sebenza van Chris Reeve).
Vaste
messen zijn messen waarvan het lemmet en de greep aan elkaar zijn
vastgemaakt. Je draagt ze in een schede in je broekzak, aan je riem,
rond je nek of bevestigd aan je uitrusting. Het voordeel van een vast
mes is dat je er ook mee kan wrikken, kappen en dat het steviger is
dan een vouwmes. Hierdoor zijn ze uitermate geschikt voor harder
gebruik, zoals takken afhakken, kuiltjes graven, noodbivakken bouwen.
Er zijn verschillende soorten vaste messen: jachtmessen, dolken,
nekmessen, en overlevingsmessen. Bij de grotere vaste messen
(lemmetlengte vanaf 10 cm) waarmee ook gehakt en gewrikt wordt, is
het erg belangrijk dat de verbinding tussen lemmet en greep erg
stevig is. Mijn voorkeur gaat uit naar messen met een doorlopende
angel (het uitstekende stuk aan het lemmet waar omheen de greep zit)
of messen uit een stuk, met opgezette greepplaten.